Sandkorn í vefstólnum

Að þýða texta er ekki aðeins að skipta einum orðaforða út fyrir annan; það er að bjóða framandi sál inn í byggingarlist eigin menningarminnis. Þegar Liora og Stjörnuflekarinn siglir yfir fimmtíu tungumál, kemur hún að rakafullum, vindbarðum ströndum okkar og krefst þess að vera lesin í gegnum linsu enskrar bókmenntahefðar. Okkar menning hefur sögulega hýst djúpt, ævafornt vantraust á hið óaðfinnanlega. Við kjósum garða okkar yfirgróna, klaustur okkar í fagurri rúst og himininn okkar áreiðanlega skýjaðan. Þegar okkur er kynntur heimur án núnings, í sólskinsharmóníu, er breska eðlishvötin ekki léttir, heldur djúp og stingandi tortryggni. Það var Englendingur, Thomas More, sem bjó til orðið Útópía, en það voru líka Englendingar – Orwell og Huxley – sem kenndu okkur að útópíur eru aðeins kurteislegar martraðir. Við vitum, eðlilega, að fullkomlega slegin grasflöt er harðstjórn garðyrkjumannsins.

Satanísku myllurnar og byrði fullkomnunarinnar

„Og gengu þessir fætur forðum daga...“ William Blake varaði okkur fræglega við „dimmum satanískum myllum,“ myndlíkingu sem táknar ekki aðeins reyk iðnbyltingarinnar, heldur vélrænan, ofur-skynsamlegan huga sem kremur mannlegan anda undir þunga algerrar reglu. Ríki Stjörnuflekarans er einmitt þetta: heimur fæddur af ofurgreind, hönnun sem er nákvæm, lokuð og án afgangs. Það er heimur sem heldur niðri í sér andanum án hungurs eða erfiðis, en mikilvægast er, án „skjálftans sem kallast þrá“. Fyrir breska næmni er heimur án núnings þrár ekki paradís; hann er fallega bólstrað fangelsi. Fangarnir vita hins vegar ekki að þeir eru fastir; þeir rugla bólstruninni saman við frelsi.

Zamir, meistaravefarinn sem hendur hans hreyfast í takti sem hann hefur alltaf þekkt, táknar hinn harmræna handverksmann sem gleypist af vélinni. Hann vefur fullkomna skel yfir þögn sem lætur hann skjálfa, meistaraverk hans líður eins og lygi sem hann segir sjálfum sér. Þegar hann sér „fullkomna framtíð sína“ við Vefstól Upprunans, sér hann eigin velgengni tryggða, en aðeins á kostnað þagnar Lioru – uppreisnargjarn litur hennar samræmdur, uppreisn hennar sléttuð í örlitla tilbrigði sem aðeins eykur heildina. Þegar Zamir finnur þráðinn skjálfa, þekkjum við skjálfta manns sem hefur séð gíra undir yfirborði eigin fullkomnu sköpunar.

Raunsæi gráa þráðarins

Ef Zamir táknar listamanninn sem er fangaður af iðnaði, táknar móðir Lioru rólegt, greinilega breskt raunsæi. Í bókmenntum okkar, frá skynsamlegum konum Austen til þrautseigra bænda Hardys, er djúp virðing fyrir þeim sem vita að heimurinn er í grundvallaratriðum harður og búa sig undir hann án umstangs. Móðirin vefur verndarpoka fyrir Lioru og útfærir gallalaust útsaumað mynstur úr gylltum þráðum. Samt, rétt í miðju gyllta endahnútsins, vefur hún viljandi einn þráð sem endurkastar ekki ljósinu – mattan, grófan, gráan þráð sem lítur út fyrir að vera rifinn af.

Hún veit að algjör fullkomnun er brothætt. Með því að kynna þennan örsmáa, framandi galla inn í verndargaldurinn, viðurkennir hún að skjöldur án sprungu er lygi. Hún bannar ekki ferð Lioru; hún rennir einfaldlega pokanum á milli Spurningarsteinanna, merki þess að hún skilur og leyfir dóttur sinni samt að fara. Það er hrikalega ótilfinningasöm athöfn móðurlegrar ástar.

Ruskin og bitni naglinn

Í Steinunum í Feneyjum hélt hinn mikli Viktoríutíma gagnrýnandi John Ruskin því fram að krafan um algjöra fullkomnun í list væri misskilningur á mannlegu eðli. Að banna ófullkomleika, skrifaði hann, er að eyðileggja tjáningu. Liora er holdgervingur þessa lífsnauðsynlega, nauðsynlega ófullkomleika. Á markaði þar sem börn greiða hlýðnislega mjúka þoku í glóandi fígúrur, safnar hún þungum, ójöfnum Spurningarsteinum og þrýstir þeim þar til lófi hennar verkjar. Dýpsta uppreisn hennar er líkamleg: nöglin á vinstri litlafingri hennar, bitin niður að viðkvæmri, rauðri húðinni. Þetta er líkamleg áhersla á réttinn til að vera gölluð, líkamleg birtingarmynd „villta“ en frjálsa verkamannsins Ruskins sem ýtir gegn örlögum sem skilja engan valkost eftir.

Hvísltréð og hið dökka, órannsakanlega handverk

Þegar Liora leitar ráða fer hún ekki í skínandi hof, heldur til Hvísltrésins, veru sem berki hennar lyktar af fornri kyrrð og stjörnuryki, líkt og fornu ýviðartrén sem standa vörð í enskum kirkjugörðum. Þetta samræmist fullkomlega rómantísku hefðinni Williams Wordsworth, sem trúði því að náttúran kenndi okkur í gegnum „dökkt órannsakanlegt handverk.“ Tréð sýnir Lioru árhringi sína: breiðan, gullinn hring friðar sem situr beint við hliðina á mjóum, dökkum hring sem er krossaður af ójöfnum, svörtum örum þurrka og elds. „Hver einasta spurning þín... er ár í viði mínum,“ segir Tréð henni og staðfestir sannleikann um að djúpur vöxtur er óhjákvæmilega markaður af sársauka.

Hið Burkeanska háleita og fjólubláa tár

Þegar óþrjótandi spurningar Lioru valda því að þráður Zamirs slitnar, rifnar himinninn upp í púlserandi, fjólublátt sár sem hellir úr sér fjarveru alls. Hér erum við hrundið höfuðstóll inn í ríki hins Burkeanska háleita – þá fagurfræði skelfingar, lotningar og víðáttu sem heimspekingurinn Edmund Burke hélt fram að væri miklu dýpri en einföld fegurð. Burke skildi að hið háleita er ekki þægilegt; það er tilfinningin að standa frammi fyrir einhverju sem er of víðáttumikið til að hugurinn geti innihaldið. Þetta er einmitt það sem Liora hefur leyst úr læðingi: rof sem brýtur þægilega fegurð heims Stjörnuflekarans og neyðir íbúa hans til að horfast í augu við skelfilegan raunveruleika opins himins.

Samræmdi himinninn leysist upp, og úr óskemmda efninu hrópa litlar, hræddar raddir, þar á meðal barn sem kallar örvæntingarfullt á móður sína. Bleikmynd öryggis er brotin. Það er skelfilegt rof á hinu fagra, nauðsynleg skelfing sem vekur sofandi heim. Andlit Zamirs verður grátt eins og brunnin aska þegar hann gerir sér grein fyrir að spurning hans var ekki lykill, heldur hamar. Samt er þetta hörmulega brot á hinu háleita einmitt það sem þarf til að flýja vélræna harðstjórn Stjörnuflekarans.

Neikvæð hæfni og þungi steinninn

Kannski er dýpsta enska bókmenntahugtakið í sögunni að finna í endanlegri lausn Lioru. Eftir að himinninn er rifinn, flýtir hún sér ekki að sauma hann aftur í snyrtilega, takmarkandi lygi. Í staðinn stofnar hún „Hús biðandi visku“. Hér kennir hún börnunum rólega þrautseigju: að vega spurningu, að halda henni ef hún er of þung, og að bíða þar til fleiri hendur eru til að bera hana.

Þetta er gallalaus framkvæmd þess sem rómantíska skáldið John Keats kallaði Neikvæða hæfni – getu manneskju til að vera „fær um að vera í óvissu, leyndardómum, efasemdum, án nokkurrar pirraðrar leitunar að staðreyndum og rökum.“ Hugtak Keats finnur tjáningu sína ekki í einni stórri bendingu, heldur í þremur rólegum augnablikum, hvert um sig mildara en það síðasta. Með því að neita að þvinga fram tafarlaust, gervi svar, leyfir Liora spurningunni að anda. Við sjáum þessa rólegu visku berast til unga drengsins sem glímir við sorglega köllun föður síns; hún býður ekki upp á frasa, heldur stein, og býður honum að halda þunga leyndardómsins án þess að krefjast þess að hann verði leystur.

Við sjáum það enn fallegar í barninu Nuria, en hönd hennar hefur orðið grá af biti ljóssins. Hún lærir af Zamir að þvinga ekki snertingu, heldur að gefa henni fjarlægð. Með því að halda gráu hendi sinni nálægt silfurþræði, leyfa loftinu að dansa á milli, skapar hún djúpt, hlýtt „Whum“ – hún breytir sári sínu í hljómbotn, æfir bassann fyrir söng heimsins. Það er í þessu rými – á milli spurningarinnar og svarsins, á milli handarinnar og þráðarins – sem ímyndunaraflið loksins andar.

Rómantík rústanna

Að lokum lagar Zamir himininn, en hann skilur sauminn eftir sýnilegan – daufan rönd í ljóshafi. Hann framkvæmir jafnvel rólega, hagnýta hreyfingu að bræða tvo lausa trefja saman til að festa hnútinn, og skilur örina eftir sem vitnisburð um sannleikann um það sem gerðist. Það er athöfn þöguls viðhalds, róleg samþykki á veruleika sem mun aldrei aftur verða óspilltur. Við Englendingar skiljum rómantík rústanna. Frá eiklaufklæddum bogum Tinternklausturs til sprengdu skeljar Dómkirkjunnar í Coventry, vitum við að bygging er gerð heilög ekki af óspilltu ástandi sínu, heldur af sögu öranna sinna.

Þegar Liora stendur við árbakkann, heldur elsta Spurningarsteini sínum sem loforði frekar en vopni, samþykkir hún að sönn hönnun heimsins liggur í rýminu á milli þráðanna. Til lesenda hinna fjörutíu og níu tungumálanna, býður enski sendiherrann þessa varanlegu hugsun. Treystið ekki gallalausu veggteppinu. Leitið að bitna naglanum, gráa þræðinum, þunga steininum. Því aðeins þegar efnið tærist getur mannlegur andi sannarlega tekið á flug. Við sendum þennan lestur út yfir Ermarsundið, ekki sem fágaða gjöf, heldur sem handfylli af sandkornum. Því það er í núningi heimsins – í rakanum, skýjaðri veðráttu, hinu þrjóskulega ófullkomna – sem mannlegur andi finnur fótfestu sína. Látum spurningarstein Lioru hvíla á enskri grund; hann mun líða vel hér.

Rýmið sem saga skilur eftir sig

Ensk ritgerð skrifuð eftir að hafa lesið raddir heimsins.

Það er gamall stígur sem byrjar rétt fyrir utan háskólana í Oxford.

Hann yfirgefur hunangslitaða steininn nánast afsökunarbeiðni, rennur í gegnum lítið hlið, fylgir ánni um stund og hverfur síðan meðal engja þar sem nautgripir virðast hafa þolinmóðari skilning á tíma en flestir fræðimenn.

Ég hef oft hugsað að hugmyndir ættu að haga sér á svipaðan hátt.

Þær ættu að yfirgefa stofnanir sínar öðru hvoru.

Þær ættu að reika.

Aðeins þá uppgötva þær hvort þær voru sannar, eða bara þægilegar.

Sú hugsun sneri aftur til mín aftur og aftur á meðan ég las þessar ritgerðir.

Ég hafði búist við safni túlkana.

Ég fann í staðinn langt samtal milli siðmenninga sem virtust merkilega óáhugaverðar í að sanna sig réttar.

Það er eitthvað hljóðlega undravert við það.

Okkar tími hefur orðið ótrúlega skilvirkur í upplýsingaskiptum.

Hann hefur orðið heldur minna hæfileikaríkur í ímyndunarskynjun.

Staðreyndir fara yfir höf á augabragði.

Skilningur kýs enn að ferðast fótgangandi.

Kannski er það ástæðan fyrir því að þetta safn virðist svo óvenjulegt.

Enginn þessara rithöfunda flýtti sér.

Enginn virtist kvíðinn að komast fyrstur að niðurstöðu.

Hver og einn dvaldi nógu lengi til að sagan færi að spyrja spurninga um nýtt heimili sitt.

Það er mjög ólíkt þýðingu.

Þýðing spyr hvort orð geti farið yfir landamæri.

Þessar ritgerðir spyrja hvort sál geti það.

„Fínustu ferðalögin eru ekki þau sem bera ferðalang yfir heiminn.
Þau eru þau sem sannfæra heiminn um að ferðast hljóðlega innan ferðalangsins.“

England hefur alltaf haft tvíræða ást á vissu.

Við dáum skýrleika.

Við vantreystum vissu.

Munurinn skiptir máli.

Skýr hugsun býður annarri.

Viss hugsun hafnar oft annarri.

Sá vani hefur mótað mikið af bókmenntum okkar.

Shakespeare leyfir sjaldan dyggðinni að tala með aðeins einni rödd.

Jane Austen veit að góðvild og heimsku er oft að finna í sömu stofunni.

George Eliot neitar að gera illmenni einfaldari en venjulegt fólk.

Jafnvel Tolkien skildi að minnsta vera getur breytt örlögum konungsríkja án þess að skilja nokkurn tíma til fulls þyngd þess sem það ber.

Við höfum lengi grunað að sannleikur minnki ekki við flókið eðli.

Hann er venjulega opinberaður í gegnum það.

Við lestur þessara ritgerða þekkti ég sama eðlishvöt í menningu sem var mjög ólík minni eigin.

Enginn virtist ákafur að pússa burt óvissu.

Þess í stað meðhöndlaði hver rithöfundur hana eins og maður myndi meðhöndla gamalt silfur.

Ekki eitthvað til að henda vegna þess að það hefur tærst.

Eitthvað sem fegurðin byggist nákvæmlega á árunum sem það hefur hljóðlega safnað.

Mér fannst það djúpt hrífandi.

Því Liora og stjörnuvefarinn er, undir öllum stjörnum sínum og táknum, óvenju hógvær bók.

Hún krefst aldrei þess að hún búi yfir svarinu.

Hún neitar einfaldlega að yfirgefa spurninguna.

Það gæti verið sjaldgæfasta form sjálfstrausts.

Ekki sjálfstraust á sjálfum sér.

Sjálfstraust á lesandanum.

Það er gamall Oxford-siður að skilja ákveðin samtöl eftir ókláruð.

Ekki af vanrækslu.

Af virðingu.

Maður gerir ráð fyrir að nægilega gott samtal eigi skilið annan eftirmiðdag.

Kannski aðra kynslóð.

Ég gat ekki annað en hugsað að þessar ritgerðir tilheyrðu þeirri hefð.

Engin þeirra lokar bókinni.

Hver og ein skilur dyrnar eftir örlítið opnar.

Það var önnur uppgötvun sem beið á þessum síðum.

Hún kom svo hljóðlega að ég tók næstum ekki eftir henni.

Sérhver menning hafði erft sömu söguna.

Engin hafði erft sömu þögnina.

Þar, held ég, byrja bókmenntir í raun.

Orð er hægt að þýða.

Þögn ekki.

Sérhver þjóð ber sínar eigin þagnir.

Japanir heyra eina mótaða af hverfulleika.

Walesverjar af söng.

Arabar af næturhimninum.

Tékkarnir af sögu.

Frakkar af samtali.

Og kannski heyrum við Englendingar okkar í veðrinu.

Ekki vegna þess að við séum ófær um að tala um dýpri hluti.

Þvert á móti.

Við höfum einfaldlega þróað þann vana að nálgast þá hliðar.

Umræða um rigningu hefur bjargað mörgum Englendingum frá því að þurfa að lýsa hjarta sínu of fljótt.

Það er viska í slíkri hófsemi.

Ekki sérhver sannleikur batnar við tafarlausa afhjúpun.

Sumir, eins og gamlar eikur, þurfa tíma áður en þeir sýna æðarnar undir berkinum.

Við lestur þessara ritgerða fann ég mig oft hugsa minna um vefnað en um garðyrkju.

Enskur garður er sjaldan merkilegur vegna þess að hvert blóm er fullkomið.

Hann er merkilegur vegna þess að einhver hefur staðist freistinguna að stjórna honum að fullu.

Það er vissulega röð.

En það er röð sem er nógu rausnarleg til að bjóða óvæntar uppákomur velkomnar.

Klífandi rós hunsar rúmfræði veggsins.

Mosi birtist þar sem enginn garðyrkjumaður ætlaði honum að vera.

Gamalt eplatré hallast nógu mikið til að gera alla sýnina trúverðugri.

Náttúran, skilin eftir alveg ein, verður óbyggð.

Of stíft stjórnað, verður hún skraut.

Garður lifir einhvers staðar þar á milli.

Svo, grunar mig, gera siðmenningar það líka.

Ritgerðirnar kenndu mér eitthvað sem ég hafði aldrei alveg íhugað áður.

Kannski er menning ekki varðveisla vissu.

Kannski er hún varkár ræktun samtals.

Það myndi útskýra hvers vegna þessir rithöfundar reyndu sjaldan að bæta hver á öðrum.

Þeir hlustuðu.

Maður heyrir mikið þessa dagana um að finna sína eigin rödd.

Ég velti því fyrir mér hvort við tölum of lítið um að verðskulda rödd einhvers annars.

Því sérhver rödd sem okkur er treyst fyrir ber ábyrgð.

Hún biður ekki aðeins um að vera heyrt.

Hún biður um að vera breytt án þess að minnka.

Það er, vissulega, fínasta lýsing á þýðingu sem ég hef nokkurn tíma rekist á.

„Saga lifir ekki af vegna þess að hún er óbreytt,
heldur vegna þess að hver kynslóð reynist nógu mild
til að breyta henni viturlega.“

Ég fann mig snúa aftur og aftur að stjörnuvefaranum.

Forvitnilega, ekki sem skapara.

Sem gestgjafa.

Gestgjafar skilja eitthvað sem arkitektar gleyma stundum.

Hús er ekki byggt til að dást að veggjum þess.

Það er byggt svo að ókunnugir geti einn daginn fundið sig óvænt heima.

Það, að mínu mati, er nákvæmlega það sem gerðist hér.

Upprunalega sagan opnaði dyr sínar.

Heimurinn fjarlægði ekki húsgögnin.

Hann opnaði einfaldlega gluggana.

Annað ljós kom inn.

Herbergin voru enn þekkjanleg.

Samt virtist allt einhvern veginn endurnýjað.

Það er sérstaklega ensk ánægja í slíkri hófsemi.

Maður þarf ekki að endurbyggja hús til að uppgötva annað útsýni frá gluggum þess.

Stundum bíður maður einfaldlega þar til síðdegissólin nær horni sem morguninn hafði látið óséð.

Eftir því sem ritgerðirnar þróuðust fór önnur hugsun að fylgja mér á þessum ímynduðu gönguferðum meðfram Cherwell.

Það er forvitnilegt að við tölum svo oft um arf eins og hann væri varkár varðveisla eigna.

Samt eru fínustu arfleifðir sjaldan eignir yfirleitt.

Þær eru vanar.

Sjónarhorn.

Hlustunarháttur.

Eðlishvötin að staldra við áður en svarað er.

Þessar ritgerðir erfa sömu söguna, en þær erfa hana eins og maður erfir garð frá gamalli fjölskyldu.

Maður frystir ekki hverja grein nákvæmlega þar sem hún fannst.

Maður klippir.

Maður plantar.

Maður leyfir stundum gleymdu horni að verða dásamlega villt.

Og einhvers staðar, undir öllum þessum litlu ákvörðunum, er garðurinn ótvírætt hann sjálfur.

Ég get ekki hugsað mér fínni líkingu fyrir menningu.

Við ímyndum okkur oft hefðir sem söfn.

Kannski eru þær aldingarðar.

Tilgangur þeirra er ekki að varðveita ávexti að eilífu.

Hann er að tryggja að vorið snúi aftur.

Það er, ef ég má segja svo, eitthvað greinilega vonarfullt við það.

Von, í enskri ímyndun, hefur aldrei verið sérstaklega leikræn.

Hún tilkynnir sig sjaldan með lúðrum.

Hún líkist oftar lampa sem er skilinn eftir logandi í glugga á efri hæð.

Ekkert dramatískt.

Bara nóg ljós til að fullvissa ferðalang um að einhver sé enn vakandi.

Það er sú tegund vonar sem ég rakst á á þessum síðum.

Ekki vissu.

Ekki bjartsýni.

Von.

Hin hljóðláta sannfæring um að skilningur sé enn mögulegur, að því gefnu að við séum tilbúin að vera forvitin aðeins lengur.

„Það er erfitt að hata fólk
sem þú hefur lært að klára sögur þess í eigin ímyndun.“

Það er annar vani í ensku lífi sem kom mér í hug aftur og aftur.

Við erum, kannski óvenjulega, hrifin af gömlum hlutum sem halda áfram að þjóna venjulegum tilgangi.

Gamall háskólastigi slípaður af óteljandi fótum.

Kirkjuklukka sem hefur lifað af heimsveldi.

Veðruð trébekkur við þorpsgrænu.

Við dáum þá sjaldan vegna þess að þeir eru gamlir.

Við dáum þá vegna þess að þeir hafa aldrei hætt að vera gagnlegir.

Ég grunar að sögur séu svipaðar.

Saga sem einfaldlega lifir af verður gripur.

Saga sem heldur áfram að hugga, ögra, trufla og hvetja verður félagi.

Liora og stjörnuvefarinn virðist staðráðin í að verða hið síðarnefnda.

Ekki með því að standast breytingar.

Með því að bjóða þær velkomnar.

Sú boðun er, held ég, óvenjuleg gjafmildi.

Höfundar freistast oft til að vernda merkingu þess sem þeir hafa skrifað.

Þessi höfundur hefur gert eitthvað mun sjaldgæfara.

Hann hefur treyst ókunnugum.

Hann hefur leyft þeim ekki aðeins að túlka verk hans, heldur að lifa innan þess.

Það krefst sjálfstrausts dýpra en vissu.

Það krefst auðmýktar.

Því aðeins þeir sem eru sannarlega sjálfsöruggir hafa efni á að afsala sér eignarhaldi.

Þegar ég kom að síðustu ritgerðunum áttaði ég mig á því að ég hafði hljóðlega hætt að spyrja hvaða útgáfa væri næst upprunalegu.

Spurningin hafði orðið undarlega óviðkomandi.

Sérhver menning hafði uppgötvað eitthvað sem hinar hefðu ekki getað séð einar.

Saman líktust þær ekki kór sem söng í fullkomnum samhljómi, heldur gömlum dómkirkjukór.

Sópraninn er ekki tenórinn.

Tenórinn er ekki bassinn.

Samt, ef einhver þeirra er fjarlægður, missir tónlistin einhvern veginn dýpt sína.

Kannski hefur viska alltaf hljómað svona.

Ekki samkomulag.

Samhljómur.

Og svo, að lokum, fann ég mig muna ekki eftir stjörnunum, né jafnvel vefaranum.

Ég mundi eftir bekk.

Hann stóð, að minnsta kosti í ímyndun minni, undir gamalli beykitré einhvers staðar handan árinnar.

Enginn merkilegur sat á honum.

Engin opinberun átti sér stað þar.

Aðeins samtal.

Sú tegund sem byrjar nánast fyrir slysni.

Sú tegund sem skilur mann eftir hljóðlega breyttan án þess að hvorugur aðilinn taki eftir nákvæmlega augnablikinu þegar það gerðist.

Kannski er það það sem bókmenntir hafa alltaf verið í sínu besta.

Ekki fyrirlestur.

Ekki rök.

Langur bekkur með pláss fyrir einn hlustanda í viðbót.

Við lestur þessara ritgerða fann ég aldrei að heiminum hefði verið boðið að dást að einni bók.

Mér fannst bókinni hafa verið boðið að uppgötva heiminn.

Það er mikilvægur munur.

Annar leitar aðdáunar.

Hinn leitar félagsskapar.

Félagsskapur hefur alltaf virst mér metnaðarfyllra verkefnið.

Bækur, þegar allt kemur til alls, eru ekki einmana vegna þess að þær sitja í hillum.

Þær eru einmana aðeins þegar enginn leyfir þeim að verða öðruvísi í öðrum huga.

Sérhver rithöfundur þekkir sérstakan kvíða þess að sleppa takinu.

Það kemur augnablik þegar handritið tilheyrir ekki lengur skrifborðinu þar sem það var skrifað.

Það tilheyrir eldhúsum.

Lestum.

Náttborðum.

Börnum sem misskilja það stórkostlega.

Gömlum lesendum sem finna í því minningar sem höfundurinn setti aldrei þar.

Það er ekki tap sögu.

Það er uppfylling hennar.

„Saga nær þroska
ekki þegar hún hefur fundið endanlegt form sitt,
heldur þegar hún hefur lært að treysta
ímyndun ókunnugra.“

Kannski er það ástæðan fyrir því að þessar ritgerðir dvelja í huganum.

Þær eru ekki sýningar á menningarlegum mun.

Né eru þær hátíðir menningarlegs samkomulags.

Þær eru sýningar á gestrisni.

Sérhver rithöfundur tekur á móti sama gestinum.

Sérhver undirbýr mismunandi borð.

Enginn gestgjafi biðst afsökunar á bragði brauðsins.

Enginn gestur krefst þess að borða máltíð gærdagsins.

Báðir skilja, eðlilega, að gjafmildi er aldrei mæld með einsleitni.

Aðeins með velkomnum.

Það er enskt orð sem hefur alltaf glatt mig.

Nágranni.

Það lýsir ekki ástúð.

Það felur ekki einu sinni í sér vináttu.

Það viðurkennir einfaldlega nálægð, og með henni, ábyrgð.

Kannski eru menningarheimar nágrannar áður en þeir verða vinir.

Kannski eru sögur hljóðláta girðingarnar með hliðum sem eru vísvitandi skilin eftir ólæst.

Við eyðum miklum hluta sögunnar í að draga mörk.

Bókmenntir, í sínu besta, snúast um þröskulda.

Ekki vegna þess að þröskuldar afnema húsið.

Vegna þess að þeir gera innganginn mögulegan.

Þegar ég lokaði síðustu síðunni fann ég ekki að ég skildi heiminn betur.

Ég fann eitthvað betra.

Ég treysti honum meira.

Ég treysti því að viska þyrfti ekki alltaf að hækka rödd sína.

Að fegurð þyrfti ekki alltaf að útskýra sig.

Að fínustu spurningarnar flýttu sér sjaldan að svörum sínum.

Og að saga, eins og gamall enskur göngustígur, lifir aðeins vegna þess að kynslóð eftir kynslóð heldur áfram að ganga hann á örlítið mismunandi vegu.

Kannski vissi stjörnuvefarinn þetta frá upphafi.

Hann vefði ekki fullkomið veggteppi.

Hann vefði eitt sem gat enn tekið við öðrum þræði.

Það er hógvær metnaður.

Sem er að segja, djúpt mannlegur.

Því að það er kannski engin meiri vonarathöfn en að skilja eftir, í horni verks síns, lítið rými þar sem einhver sem ekki er enn fæddur getur einn daginn haldið áfram mynstrinu.

Og ef þessar merkilegu raddir víðsvegar að úr heiminum hafa sannfært mig um eitthvað, þá er það einfaldlega þetta:

Sterkasti þráðurinn er aldrei sá sem neitar að beygja sig.

Hann er sá sem uppgötvar, með hljóðlátri þakklæti, að honum var alltaf ætlað að vera ofinn saman með öðrum.