Liora un de Steernwever – En Spegel för uns Tiet

Dit Book is en philosoophsch Märken, dat uns froggt, wo veel Freeheit wi egentlich hebben wüllt, wenn de Sekerheit de Pries dorför is. In en Welt, de vullkamen schient un von den „Steernwever“ in en ewige Ordnung hollen warrt, wiest de Deern Liora uns, dat en lütt Lock in’t Geweev de eenzig Weg is, üm dat Leven würklich to spören. Dat Ganze is en fackkundig utdachte Allegorie op de Welt von morgen, in de künstliche Kräft de Ordnung weven, un wat dat för uns Minschen bedüden deit, wenn wi de Wahl twüschen komfortabel Rau un de swore Verantwortung von de egen Freeheit hebben. Dat Book is en Plädoyer för den Weert von de Unvullkamenheit un den ehrlichen Dialog, de ok vör den Brook nich torüchwiekt.

In uns Alldag, wo manchmaal allens jümmers glatter un berekenter warrt, kennt vele dat Geföhl, dat de egen Weg al vörtekent schient. Dat is de binnere Unruuh, wenn de Beständigkeit un dat echt Redliche dör en vörstelt Harmonie ersett warrt. Liora un ehr „Fraagstenen“ sünd dor en heel starket Bild: Se sammelt nich dat lüchtende Licht, dat ehr de Welt as Geschenk anbeden deit, sondern se sammelt dat Swore, dat Kantige. Dat Vertellen wiest uns, dat Fragen nich bloots Twiefel sünd, sondern en Form von Beständigkeit gegenöver en Welt, de uns dat Denken afnehmen will.

Besünners in de Midden von de Geschicht un in dat Nawoort warrt düütlich, dat de Steernwever nich bloots en Figur ut en ole Märken is. He steiht för de Strukturen un Algorithmen, de in uns moderne Welt dat „Muster“ vörgeven. Dat Book dwingt een dorto, sik de Fraag to stellen: Is en vullkamen Ordnung dat weert, wenn dorbi de egen Hartslaag verloren geiht? De Still un dat Inneholden, wat Liora lehrt, is en gode Medizin för dat hütige Gehetzt-Sien. Dat Book eignet sik wunnerbor, üm dat tosamen in de Familie to lesen, wiel dat to’n Nadenken anregen deit, ahn mit den Finger op jemanden to wiesen. Dat is en Geschicht, de liesen anfängt, aver en Deepde hett, de een noch lang na de letzte Siet begleit.

Mien persönlichen Moment in de Geschicht weer de Ogenblick, as de Lichtwever Zamir vör de Wunn in’n Heven steiht. He hett sien ganzet Leven dorför arbeit, dat allens vullkamen un glatt is – sien Stolz as Handwerker hangt doran. Doch as de Reet passeert, sühst du sien ganze Not: Sien Fingers, de so schickt sünd, bevern. Dat is nich bloots Bang vör dat Chaos, dat is de Moment, wo de technische Struktur von sien Welt op de harte Realität von en Fehler dröppt. He versöcht den Fehler to versteken, de Naht to flicken, dormit dat Vertruun von de annern nich kaputt geiht. Düsse Striet twüschen de Plicht, dat „System“ to hollen, un de Ahnung, dat de Narv nu för jümmers to dat Leven dortohöört, hett mi deep beröhrt. Dat wiest uns, dat ok de Meesters von de Ordnung blots Minschen sünd, de an ehr egen Vullkamenheit lieden köönt.

Heimurinn við eitt borð: Það sem ég lærði af öðrum

Þegar ég lokaði síðustu síðum allra þessara 49 ritgerða um menningu, sat ég hér í litlu stofunni minni og leið eins og ég hefði komið heim eftir langa ferð um heiminn – með vasa fulla af erlendum myntum og hjarta fullt af nýjum sögum. Það var tilfinning eins og stormflóðið hefði ekki aðeins skolað vatni, heldur fjársjóðum frá öllum löndum að varnargarðinum okkar. Ég hélt ég þekkti Lioru. Ég hélt ég skildi þögul mótmæli hennar, því þau eru svo lík okkar norðurþýsku leið. En nú veit ég: Liora er spegill sem sýnir annað andlit í hverju horni heimsins, og er þó alltaf sú sama.

Það sem kom mér mest á óvart eru hugsanirnar sem snúa algjörlega á hvolf okkar eigin leið til að sjá hlutina. Þar er til dæmis **japanski** gagnrýnandinn, sem talar um „viljandi mistök“. Hjá okkur við varnargarðinn þarf allt að vera þétt og fast, mistök eru hætta. En í Japan skilja þeir eftir gat í vefnaðinum svo sálin hafi pláss. Það fékk mig til að hugsa: Kannski er fullkomnun okkar alls ekki eins sterk og við trúum. Svo var þar **brasilíska** ritgerðin með orðinu Gambiarra. Það er listin að laga hið ómögulega með engu. Það hljómar eins og bændurnir okkar, sem láta heilan dráttarvél ganga aftur með spotta – ekki fallegt, en það virkar. Það sýndi mér að „neyðarlausnin“ í suðri er listform, og ekki bara skylda. Og **tékkneska** sjónarhornið snerti mig djúpt með Petrolejka sinni – litla lampanum gegn stóra myrkrinu. Þeir sjá í Lioru ekki hetju sem lætur hátt í sér heyra, heldur einhvern sem heldur ljósinu í kyrrþey þegar stóra vél heimsins er köld. Það passar vel við okkur.

Það sem virkilega opnaði augu mín er hvernig menningarheimar, sem eru svo langt frá hvor öðrum, rétta hvor öðrum höndina án þess að vita það. **Katalónski** textinn talar um Trencadís, þar sem þeir búa til eitthvað nýtt og fallegt úr brotnum flísum. Og hinum megin á heiminum segir **kóreski** gagnrýnandinn frá Jogakbo, þar sem þeir sauma nýja sæng úr efnisafgöngum. Báðir mála þeir myndina að það brotna og það sem er lagað saman hafi meira gildi en það sem aldrei brotnaði. Það er sannleikur sem við hér í norðri, þar sem við erum alltaf hrædd um að varnargarðurinn gæti brotnað, þurfum kannski enn að læra.

Og þar liggur líka minn „blindi blettur“, það sem ég hafði aldrei séð einn. Í ritgerð minni sá ég „sprungu“ Lioru á himninum sem hættu, sem gat í varnargarðinum sem við þyrftum að stoppa. En **spænski** gagnrýnandinn sér það allt öðruvísi: Fyrir honum er sárið uppspretta lífsins, Herida. Og **pólski** textinn talar um Żal, hjartasorg sem er nauðsynleg til að vaxa. Ég hélt að við þyrftum að varðveita heildina, en hinir sýndu mér: Aðeins þegar það rifnar kemur ljósið inn. Það var fyrir mig sem Norður-Þjóðverja, sem er umhugað um öryggi, erfið en mikilvæg lexía.

Að lokum sjáum við að við öll – hvort sem er í Kaíró, Seúl eða Hamborg – berum okkar eigin „spurningarsteina“. Hjá **svahílí** eru það leiksteinar fyrir Bao-leikinn, og í **Rússlandi** er það cherished pebble í vasanum. Munurinn er aðeins hvernig við umgöngumst þá. Sumir vilja laga himininn, aðrir vilja sjá hann brenna svo þeir geti andað frjálslega. Fyrir mér sýndi þessi ferð að okkar lágþýska „íhugun“ er góð, en að við megum ekki loka okkur inni.

Þegar þú leggur þessa bók frá þér, gerðu mér þá greiða: Lestu ritgerðina frá **Skotanum** (SCO). Hún hljómar svo kunnuglega, svo hrjúf og heiðarleg eins og okkar eigin tungumál, eins og frændi frá hinni hlið Norðursjávar sé að tala við okkur. Það sýnir okkur að við, jafnvel þótt við tölum mismunandi tungumál, vinnum öll í hjarta okkar að sama stóra vefnaðinum.

Þessi mynd var hönnuð af gervigreind, með hina menningarlega endurfléttuðu þýðingu bókarinnar sem leiðarvísi. Verkefnið var að skapa menningarlega hljómandi bakhliðarmynd sem gæti heillað innfædda lesendur, ásamt skýringu á því hvers vegna myndin er viðeigandi. Sem þýskur rithöfundur fannst mér flestar hönnunirnar aðlaðandi, en ég var algerlega hrifinn af sköpunargáfunni sem gervigreindin náði að lokum. Auðvitað þurftu niðurstöðurnar fyrst að sannfæra mig, og sumar tilraunir mistókust vegna pólitískra eða trúarlegra ástæðna, eða einfaldlega vegna þess að þær pössuðu ekki. Góða skemmtun með myndina – sem er að finna á bakhlið bókarinnar – og gefið ykkur smá stund til að lesa skýringuna hér fyrir neðan.

Fyrir lesanda sem er rótgróinn í þungum leirjarðvegi Neðra-Saxlands sýnir þessi mynd enga fjarlæga kosmíska fantasíu. Hún sýnir kirkju, byggða úr efnum heimahéraðsins. Hún sýnir hið áþreifanlega í stað hins eteríska: hina stífu endingargóðu eik og brennda jörð Neðra-Saxlandslandslagsins.

Brenndu glóðin í miðjunni er sál Lioru. Þetta er ekki köld, fjarlæg stjarna, heldur stykki af mó eða kvoðuviði í eldi – hrá, staðbundin hiti. Þetta stendur fyrir spurningarsteinana (Frågenstienen) ekki sem óvirka gimsteina, heldur sem virka, glóandi þætti sem hóta að brenna nærliggjandi byggingu. Þetta er „innri hitinn“ sem berst gegn hinni drungalegu, skríðandi kulda fullkomins kerfis.

Umhverfis þennan eld er hönnun Stjörnuvefarans, hér sem hinn fullkomni byggingarlistarlegur yfirvaldur: bindingsverkið. Hin rúmfræðilega röðun svörtu, veðraðu bjálkanna og rauða múrsteinsins myndar mandala algerrar reglu. Krosslagðir hestahöfuð á hornunum – hið hefðbundna gaflmerki sem verndar þök bæja í Neðra-Saxlandi – eru hér margfaldaðir í óumflýjanlegan varðturn. Þeir tákna örlög sem eru „stormheld og jarðbundin“, vörn sem hefur umbreyst í kirkju.

Spenningin liggur í reyknum og brenndu brúnunum. Þetta stendur fyrir sprunguna (de Rift), sem lýst er í textanum. Hin fullkomna tenging bindingsverksins er bogin af hita spurningarinnar. Fyrir innfædda sál kallar þessi mynd fram hið hræðilega vandamál bókarinnar: að varðveita hinn kalda, örugga stöðugleika vefjarins (de Web), sem hefur staðið í aldir, eða að hætta á að brenna húsið til að finna loksins hlýju frelsisins.

Þessi hönnun skilur að í norðri eru örlögin ekki skrifuð í stjörnurnar, heldur byggð bjálka fyrir bjálka – og að eldur í arninum þarf til að reka kuldann úr arkitektúrnum.